مقدمه:

 

در این مقاله در ابتدا به تعریف اجمالی از بیت المال و منابع آن می پردازد و سپس در ادامه سعی شده است به اختصار با بیان جملاتی از خود حضرت همراه با مصادیقی عملی راجع به موضوع صحبت شود و در آخر نیز مقاله با جمله ای از دانشمند مسیحی جرج جرداغ راجع به عمق عدالت علی (ع) به پایان می رسد . . .

داستان ازدواج امام علی (علیه السلام) و حضرت زهرا(سلام الله علیها)

پیشنهاد به علی (علیه السلام):

اصحاب رسول خدا احساس کرده بودند که پیغمبر اکرم تمایل دارد فاطمه(علیها السلام) را با علی پیوند ازدواج دهد، ولی از جانب علی پیشنهادی نمی شد. یک روز عمر وابوبکر و سعد بن معاذ و گروهی دیگر که پیامبر(ص)  تقاضای ازدواج آنها را رد کرده بود در مسجد گرد آمده بودند و از هر دری سخن می گفتند. در این بین سخن از فاطمه به میان آمد. ابوبکراز روی حسادت گفت:  مدتی است که اعیان و اشراف عرب فاطمه علیهاالسلام را خواستگاری می نمایند اما پیغمبر اکرم پیشنهاد احدی را نپذیرفته و در جوابشان می فرماید:

تعیین همسر فاطمه با خداست . . .

ثروت و درآمدهاى اختصاصى امام

امام على عليه السلام فعاليتهاى اقتصادى خود را از نقطه صفر شروع نمودند . به گونه‏اى كه در سالهاى آغازين هجرت حتى قادر بر سد جوع هم نبودند . اما با به هم پيوستن نيروهاى ايمان ، انديشه و دست ، در طول مدت نسبتا كوتاهى كه آن حضرت به فعاليت اقتصادى روى آورد ، چنان موفقيت‏هاى بزرگى نصيب ايشان گرديد كه حقيقتا از عهده انسانهاى معمولى خارج ، و تنها شايسته بلنداى عظمت انسانيت آن حضرت است ...

مخارج پس انداز و سرمايه گذارى

پس انداز به وجوهى گفته مى‏شود كه از درآمد دوره جارى به منظور مصرف درآينده ، كنار گذاشته مى‏شود . و سرمايه گذارى به معناى وارد كردن اين وجوه در چرخه توليد و كسب درآمد است . پس انداز و سرمايه گذارى در دنياى امروز به ويژه براى كشورهاى جهان سوم داراى اهميت زيادى است . با اين حال به اين مسئله از منظر تخصيص درآمد افراد و خانواده‏ها كمتر پرداخته شده است . رفتار تخصيص درآمدى افراد منشأ اصلى پس انداز و سرمايه گذارى است . زيرا با مصرف گرايى و اتلاف منابع و يا راكد گذاشتن آنها هيچ گونه سرمايه‏اى تشكيل نخواهد شد ، چنانكه با تنبلى و بيكارى نيز درآمدى كه قابل پس انداز باشد حاصل نخواهد گرديد . پس انداز و سرمايه گذارى در سيره اقتصادى امام على عليه السلام ، جايگاه بسيار مهمى داشته است . . .

تحليل سيره اميرالمؤمنين عليه السلام در مورد  وقف

اهتمام فوق العاده اميرالمؤمنين عليه السلام به سنت وقف ، با توجه به درايت و حكمت بى نظير ايشان ، حاكى از اهميت اين سنت در مكتب اقتصادى اسلام است . و با توجه به اين رويكرد امام عليه السلام شايسته است كه وقف به عنوان يك نهاد مؤثر اقتصادى مورد توجه قرار گيرد . . .

كمك مالى مستقيم به نيازمندان

كمك مالى به نيازمندان ، خصوصا كسانى مانند ايتام و خانواده‏هاى بى سرپرست و از كارافتادگان كه دستشان از تمامى راههاى كسب درآمد كوتاه شده است ، در شيوه تخصيص درآمد امام داراى اولين اولويت است .ترتيب اين اوليت در رفتار امام از موقعيت ممتاز ايشان در ايمان به خدا و روز جزا و پيمودن مراحل عالى تكامل وجودى ، ريشه گرفته است . . .

مخارج پوشاك

مخارج تعليم و تربيت

ساير مخارج

در اين بخش از مقاله به بررسى اين مسئله خواهيم پرداخت كه امام على عليه السلام درآمدهاى خود را در چه راههايى و چگونه صرف مى‏نمود .در ادبيات اقتصادى معمولا مخارج فرد مسلمان به سه دسته كلى؛ مخارج مصرفى شخصى ، مخارج مشاركت اجتماعى و مخارج پس انداز و سرمايه گذارى تقسيم مى‏شود . ما نيز بر همين اساس سيره اميرالمؤمنين عليه السلام در هزينه گذارى و تخصيص درآمد را در ضمن اين سه محور بررسى خواهيم نمود. . .

كار آفرينى و ايجاد فرصتهاى شغلى

تنظيم اوقات كار ـ فراغت

نظم و وجدان كارى

1- انگيزه توليد و كسب درآمد

2- بهره بردارى بهينه از ظرفيت‏هاى توليدى

3- اولويت دادن به توليد كالاهاى اساسى

4- كاردانى و مهارت شغلى